Βιογραφίες Αρχαίων Ελλήνων Μαθηματικών-Αστρονόμων:Αρίσταρχος
Ημερομηνία Monday, September 20 @ 15:54:57 EEST
Θέμα Αστρονομία


Επιμέλεια: Νίκος Δαπόντες daponte@sch.gr

Από τους αρχαίους έλληνες φιλοφόφους που έζησαν την περίοδο 650 π.Χ μέχρι 450 μ.Χ ενδιαφέρον, για την υποστήριξη της διδασκαλία μας, παρουσιάζουν οι: Αρίσταρχος, Ίππαρχος, Ερατοσθένης, Αριστοτέλης, Αρχιμήδης, Πυθαγόρας και Πτολεμαίος. Πρόκειται για σημαντικούς φιλοσόφους που με το έργο τους διαμόρφωσαν την επιστημονική σκέψη της ανθρωπότητας. Στις βιογραφίες τους επιδιώκεται να απαντηθούν ερωτήματα όπως: Που και πότε έζησαν; Τι γνωρίζουμε για τη ζωή τους; Ποια είναι τα σπουδαιότερα έργα τους; Ποιες είναι οι πιο σημαντικές άναφορές για το έργο τους; Με ποιο τρόπο τιμήθηκαν (μνημεία, νομίσματα, γραμματόσημα κ.λ.π.);



1.  Αρίσταρχος ο Σάμιος

Ο Αρίσταρχος γεννήθηκε στη Σάμο το 310 π.Χ. και πέθανε το 230 π.Χ.

 

Ήταν ένας από τους αρχαίους Ίωνες φιλοσόφους (Αναξίμανδρος, Πυθαγόρας, Αναξαγόρας, Εμπεδοκλής, Ιπποκράτης, Αριστοτέλης, Ευκλείδης, Αρχιμήδης, Ερατοσθένης, Ίππαρχος, Πτολεμαίος, Ήρων, Υπατία) που, όλοι τους,  έζησαν στο διάστημα 650 π.Χ.- 450 μ.Χ. 

Φοίτησε στην Περιπατητική Σχολή του Αριστοτέλη στην Αθήνα όταν διευθυντής της ήταν ο φιλόσοφος Στράτων ο Λαμψακηνός. Στη συνέχεια έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου (288-277 π.Χ) που ήταν ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της ανατολικής Μεσογείου. 

Οι πιο σημαντικές συνεισφορές του στην επιστημονική σκέψη:  Η μεγαλοφυής αστρονομική θεωρία του γνωστή ως «Ηλιοκεντρικό μοντέλο του Ηλιακού συστήματος» δεν διεσώθη. Υπάρχουν, όμως, πολλές μαρτυρίες για το έργο του. Ο Αρχιμήδης (287-212 π.Χ) στη μαθηματική πραγματεία του Ψαμμίτης γράφει :

 

Ο Στοβαίος στο σύγγραμμά του περί Φυσικής γράφει: «Αρίσταρχος τον Ήλιον ίστησι».  Ο Πλούταρχος στο έργο του "Περί αρεσκόντων τοις Φιλοσόφοις" αναφέρει : «Αρίσταρχος τον Ήλιον ίστησι μετά των απλανών, την δε Γην κινεί περί τον ηλιακόν κύκλον, εξελίττεσθαι δε κατά λοξού κύκλου την Γην, άμα δε και περί τον αυτής άξονα δινουμένην και κατά τας ταύτης εγκλίσεις σκιάζεσθαι τον δίσκον».  Ο ίδιος συγγραφέας μας πληροφορεί ότι ο Αρίσταρχος κατηγορήθηκε στην Αθήνα "επί ασεβεία" γιατί υποστήριζε ότι η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο σε αντίθεση με τις δοξασίες του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα που υποστήριζαν το γεωκεντρικό σύστημα.

"Μέχρι τον 16ο αιώνα, η θεωρία του Αρίσταρχου για ένα ηλιοκεντρικό σύστημα, θεωρείται λανθασμένη και όλοι δέχονται ανεπιφύλακτα το γεωκεντρικό σύστημα δύο σπουδαίων επίσης Ελλήνων αστρονόμων, του Ιππάρχου (θεωρείται πατέρας της αστρονομίας) και του Πτολεμαίου. Ο Πολωνός αστρονόμος Νικόλαος Κοπέρνικος (1473-1543), βασιζόμενος στην ιδέα του Αρίσταρχου, θα υποστηρίξει την ηλιοκεντρική θεωρία και θα αναπτύξει την μαθηματική μέθοδο για τον υπολογισμό των πλανητικών κινήσεων. Το βιβλίο του «Περί των περιστροφικών κινήσεων των ουράνιων σωμάτων», προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία το απαγόρευσε" (απόσπασμα από το "χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων, του Isaac Asimov).

Οι μέθοδοι μέτρησης των μεγεθών και των αποστάσεων Σελήνης και Ηλίου από τη Γη.  Οι υποθέσεις που έθεσε ο Αρίσταρχος καθώς και τα συμπεράματα του συνοψίζονται στο βιβλίο του για τα μεγέθη και τις αποστάσεις Σελήνης και Ηλίου:

Αν ενδιαφέρεστε για τις πρωτοποριακές μεθόδους του Αρίσταρχου, επισκεφθείτε τις αντίστοιχες ιστοσελίδες στην Εκπαιδευτική Πύλη Νοτίου Αιγαίου:

α. Η μέτρηση της απόστασης Γης - Σελήνης από τον Αρίσταρχο. 

β. Η μέτρηση της διαμέτρου της Σελήνης από τον Αρίσταρχο.

Με ποιο τρόπο τιμάται σήμερα ο Αρίσταρχος;

Ελληνικό γραμματόσημο αφιερωμένο το "Αριστάρχειο Σύστημα"

 

Οι συμπατριώτες του Αρίσταρχου έστησαν το άγαλμα του στη Σάμο για να τιμήσουν το έργο του.

 

Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα τίμησε τον Αρίσταρχο δίνοντας το όνομα του σε έναν σεληνιακό κρατήρα.

Βιβλιογραφία

1. Open University (1986): Μέτρηση του Ηλιακού συστήματος, εκδ. Κουτσουμπός, Αθήνα.

2.Τσιμπουράκης Δ. (1997): Η Γεωμετρία και οι εργάτες της στην Αρχαία Ελλάδα, εκδ. Allien, Αθήνα.

3.Asimov, I. (2001): Το χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων, εκδ. Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειo.

4. Σπύρου, Ν. (2003): Ίωνες φιλόσοφοι και κοσμολγική επιστήμη, Προσκεκληµένη Οµιλία, η οποία δόθηκε την Παρασκευή, 5 ∆εκεµβρίου 2003, στο πλαίσιο των εργασιών του διεθνούς συνεδρίου µε τίτλο Η Επίδραση του Ολυµπιακού Πνεύµατος στην Ανθρώπινη Πρόοδο ( Θεσσαλονίκη, 5-7 ∆εκεµβρίου 2003). 

5. Θεοδοσίου, Σ. & Δανέζης Μ. (1994): Μετρώντας τον άχρονο χρόνο. Ο χρόνος στην Αστρονομία, εκδ. Δίαυλος, Αθήνα.

6.Αραμπατζής Θ., Γαβρόγλου Κ, Διαλέτης Δ, Χριστιανίδης Γ, Κανδεράκης Ν, Βερνίκος Σ. (2003): Ιστορία των Επιστημών και της Τεχνολογίας. Στοιχεία από την Ιστορία των Μαθηματικών, της Αστρονομίας, της Φυσικής, της Χημείας και της Τεχνολογίας, Γ΄ Λυκείου, εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα.

7.Gamov, G. (1988): The great Physicists from Galileo to Einstein, ed. Dover.

8.Coudec P. (1964): Η Ιστορία της Αστρονομίας, σειρά «Τι πρέπει να ξέρω;” εκδ. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα.

9.Kline M. Τα μαθηματικά στο δυτικό πολιτισμό, εκδ. Κώδικας.
 
10.Γαβρίλης Κ, Μεταξά Μ, Νιάρχος Π, Παπαμιχάλης Κ. (2003): Στοιχεία αστρονομίας και διαστημικής, Β΄ Ενιαίου Λυκείου (μάθημα επιλογής), εκδ. ΟΕΔΒ, Αθήνα.







Το άρθρο αυτό προέρχεται από www.epyna.eu
http://www.epyna.eu

Το URL της ιστορίας αυτής είναι ο εξής
http://www.epyna.eu/modules.php?name=News&file=article&sid=916