ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Υπολογιστές & μάθηση στην κοινωνία της γνώσης
Ημερομηνία Thursday, January 26 @ 08:50:17 EET
Θέμα Φυσική


Ο Διονύσης Βαβουγιός παρουσιάζει το βιβλίο της Χ. Σολωμονίδου  "Σύγχρονη Εκπαιδευτική Τεχνολογία: Υπολογιστές και μάθηση στην κοινωνία της γνώσης" εκδ. ΚΩΔΙΚΑΣ, Θεσσαλονίκη, 2001.



Σύγχρονη Εκπαιδευτική Τεχνολογία: Υπολογιστές και μάθηση στην κοινωνία της γνώσης. Της Χ. Σολωμονίδου

Η παρουσίαση ενός βιβλίου που χρησιμοποιείται ως διδακτικό πανεπιστημιακό εγχειρίδιο αποτελεί πάντα μια ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση. Κι αυτό γιατί δεν αρκεί απλά να το διαβάσεις ή να προβληματιστείς και να εμβαθύνεις πάνω στα θέματα που αναφέρει και τα κύρια ερωτήματα που θέτει προς συζήτηση, αλλά επιπλέον να διαπιστώσεις τον τρόπο που λειτουργεί στα πλαίσια της εκπαίδευσης των φοιτητών και της μετεκπαίδευσης των συναδέλφων της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Θα πρέπει λοιπόν αρχικά να το απολαύσεις ως κριτικός αναγνώστης και έπειτα να αφήσεις τον «σχετικό» με το αντικείμενο εαυτό σου να ταξιδέψει μαζύ του. Η γνώμη που παραθέτω στην συνέχεια για το βιβλίο της κυρίας Σολομωνίδου προέρχεται τόσο από την πλευρά του κριτικού αναγνώστη όσο και από την πλευρά του διδάσκοντα που χρησιμοποίησε το βιβλίο στην εκπαιδευτική διαδικασία και μέτρησε τα αποτελέσματα που προέκυψαν από αυτήν.
 Το βιβλίο «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ: Υπολογιστές και μάθηση στην Κοινωνία της Γνώσης» της κυρίας Σολομωνίδου προσκαλεί τον  αναγνώστη, από την εισαγωγή του ακόμη, στη μελέτη των παραγόντων που συντελούν στην αποτελεσματική εισαγωγή των υπολογιστών και των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης. Από την συγγραφέα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην ενεργό, διερευνητική και ουσιαστική μάθηση του συνόλου των γνωστικών αντικειμένων του αναλυτικού προγράμματος με την χρήση των υπολογιστών, όπως και στη δημιουργία και υλοποίηση διαθεματικών και διεπιστημονικών δραστηριοτήτων που σύμφωνα με τα σύγχρονα πορίσματα της επιστημονικής έρευνας στο πεδίο των παιδαγωγικών θεωριών οδηγούν στην πολύπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. 
Το βιβλίο της κυρίας Σολομωνίδου αρθρώνεται σε τρία μέρη:
Το πρώτο από αυτά αναφέρεται στον υπολογιστή ως τεχνούργημα που δίνει έναυσμα στην πληροφορική και μέσω αυτής στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών σε ποικίλους τομείς της σύγχρονης ανθρώπινης δραστηριότητας. Εκκινώντας από μια ιστορική ανασκόπηση που αναφέρεται λιτά και περιεκτικά στις απαρχές της πληροφορικής αλλά και των ηλεκτρονικών υπολογιστών εξετάζει στην συνέχεια το υλικό αλλά και το λογισμικό μέρος του υπολογιστή. Ακολουθεί μια σύντομη παρουσίαση της ιστορίας των τηλεπικοινωνιών και αναλύεται η σύζευξή τους με τους υπολογιστές. Παρουσιάζονται τα δίκτυα των Υπολογιστών και δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στο Διαδίκτυο και τις εφαρμογές του. Το πρώτο μέρος κλείνει με ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον κεφάλαιο σχετικό με την τεχνητή νοημοσύνη. Στο κεφάλαιο αυτό συζητούνται και αναλύονται θέματα σχετικά με την φυσική και τεχνητή νοημοσύνη, τις  ‘έξυπνες’  μηχανές όπως και τις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης στις διάφορες ανθρώπινες δραστηριότητες. Η χρήση ιστορικών στοιχείων όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, η αποφυγή παρουσίασης άχρηστων τεχνικών λεπτομερειών κατά την  παρουσίαση των ενοτήτων όπως και η παράθεση της επιστημονικής ορολογίας αλλά και των σχετικών εξελίξεων συντελεί στο να διαβάζονται ευχάριστα και χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα οι ενότητες του μέρους αυτού. 
Το δεύτερο μέρος του βιβλίου παρουσιάζει και αναλύει την χρήση του υπολογιστή, της πληροφορικής και των Νέων Τεχνολογιών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στο κεφάλαιο 6 αναπτύσσονται οι κυριότερες ιδέες σχετικά με τις κοινωνικές αλλαγές που προκαλεί η χρήση του υπολογιστή και των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας και εισάγεται ο όρος κοινωνία της πληροφορίας. Αναλύεται η έννοια του λειτουργικού τεχνολογικού αλφαβητισμού και αναφέρονται οι προϋποθέσεις για την επίτευξή του. Γίνεται αναφορά στις παιδαγωγικές αρχές και τις πολιτισμικές, οικονομικές και πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν την εισαγωγή και χρήση των υπολογιστών στην διδασκαλία  και περιγράφεται το νέο μαθησιακό περιβάλλον που δημιουργείται με κύριο χαρακτηριστικό την ομαδο-συνεργατική μάθηση. Αναφέρονται τέλος δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικές με την αποτελεσματική εισαγωγή και χρήση των τεχνολογιών επικοινωνίας στην εκπαίδευση στα σχολεία των χωρών – μελών της. Στο κεφάλαιο 7 παρουσιάζεται και αναλύεται η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα στα σχολεία της πρωτοβάθμιας κυρίως εκπαίδευσης όπως προκύπτει από ερευνητική δουλειά της συγγραφέως και των συνεργατών της. Στη μελέτη δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι  ένας αριθμός σχολείων, ιδιωτικών αλλά και δημοσίων, εισάγει και χρησιμοποιεί τον υπολογιστή και τις νέες τεχνολογίες με την βοήθεια των τοπικών κοινοτήτων που εμπλέκονται ενεργά και ουσιαστικά παραπέμποντας στη δημιουργία κοινοτήτων μάθησης που οποία θεωρούνται  μεταξύ των πρωτευόντων παρόντων για την αποτελεσματική εισαγωγή και χρήση των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Στο κεφάλαιο 8 αναλύονται οι κατηγορίες του εκπαιδευτικού λογισμικού αλλά και του λογισμικού γενικής χρήσης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Σημαντική είναι η επισήμανση της συγγραφέως σχετικά με το γεγονός ότι στις κατηγορίες που συνιστούν το κλασσικό εκπαιδευτικό λογισμικό, σπάνια έχει ληφθεί υπόψη κατά τη σχεδίαση και την ανάπτυξη τους κάποια ιδιαίτερη παιδαγωγική θεωρία εκτός ίσως από την αντίληψη ότι η γνώση μεταδίδεται και ότι η επανάληψη αρκεί για να μάθει κανείς. Το κεφάλαιο 9 αναφέρεται στην σχεδίαση του εκπαιδευτικού λογισμικού ώστε να αποτελεί έναν έξυπνο βοηθό και σύμβουλο του/ης μαθητή/ριας στην προσπάθειά του/ης να δομήσουν επιστημονικές αντιλήψεις. Παρουσιάζονται οι κυριότερες παιδαγωγικές αρχές για την διδασκαλία και την μάθηση όπως και η εξειδίκευσή τους ώστε να αποτελούν καθοδηγητικό πυρήνα στην σχεδίαση του λογισμικού. Εδώ συζητούνται και αναλύονται η εποικοδομητική αντίληψη για τη μάθηση, η αντίληψη για την εγκατεστημένη γνώση, η συνεργατική μάθηση, η παιδαγωγική της αποφυγής των διακρίσεων, η συστημική τάση και ο παιδαγωγικός σχεδιασμός όπως και η τάση για κατάρτιση σε υποτυπώδες περιβάλλον υπερμέσων. Τέλος γίνεται περιγραφή λογισμικών που αναφέρονται σε θεωρητικές και θετικές επιστήμες όπως τα «Διανύσματα στη Φυσική και τα Μαθηματικά», «Φαινόμενα και Μοντέλα του Φυσικού Κόσμου», «Κλάσματα, Κομμάτια και Ολόκληρα», «Μ.Α.Θ.Η.Μ.Α.», «Αλληλεπιδράσεις Σωμάτων», «ΚΑΣΤΑΛΙΑ», «Ιδεοκατασκευές». Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των λογισμικών αυτών είναι ότι έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με τις ιδιαίτερες γνωστικές ανάγκες και δυσκολίες των μαθητών όπως ανιχνεύτηκαν από έρευνες στη Διδακτική του αντίστοιχου γνωστικού αντικειμένου. Στο κεφάλαιο 10 παρουσιάζονται εφαρμογές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, σε συνθήκες πραγματικής τάξης. Γίνεται επίσης παρουσίαση παραδειγμάτων όπου νήπια χρησιμοποιούν εκπαιδευτικό λογισμικό ατομικά αλλά και συλλογικά με σκοπό την κατάκτηση δεξιοτήτων χρήσης του υπολογιστή ως περιβάλλοντος εργασίας αλλά και του συγκεκριμένου λογισμικού. Στο κεφάλαιο 11 περιγράφονται προγράμματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης και δικτυακές εφαρμογές για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση μετεκπαίδευση και επιμόρφωση, κυρίως των εκπαιδευτικών. Έτσι συζητείται το πρόγραμμα DEMETER που αποτελεί ένα μοντέλο για την οικοδόμηση της γνώσης στις νέες τεχνολογίες και τη διαπολιτισμική εκπαίδευση μελλοντικών και εν ενεργεία εκπαιδευτικών, προγράμματα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης για τη διδασκαλία και μάθηση ποικίλων γνωστικών αντικειμένων Τέλος, γίνεται αναφορά στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο και το κέντρο εξ αποστάσεως επιμόρφωσης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και στις υπηρεσίες εξ αποστάσεως επιμόρφωσης και μετεκπαίδευσης που παρέχουν. Στο  κεφάλαιο 12 εξετάζονται από την συγγραφέα αποτελέσματα ερευνών σχετικά με τη συμβολή του υπολογιστή και των νέων τεχνολογιών γενικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και ειδικά στην εκμάθηση ποικίλων γνωστικών αντικειμένων. Από τη μελέτη των ερευνητικών αποτελεσμάτων η συγγραφέας συνάγει ότι οι διδακτικές παρεμβάσεις με τη χρήση του υπολογιστή έχουν θετικά αποτελέσματα στη μαθησιακή διαδικασία την οποία διευκολύνουν και επιταχύνουν σε μεγάλο βαθμό, σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Διαπιστώνει επίσης ότι μεταβάλλονται οι συνθήκες και τα αποτελέσματα της εργασίας τόσο για την τάξη συλλογικά όσο και για κάθε άτομο της τάξης, ενώ η χρήση λογισμικού εποικοδομητικού τύπου έχει ιδιαίτερα ευεργετικά αποτελέσματα οδηγώντας πέρα από την μάθηση στην ανάπτυξη θετικών κοινωνικών στάσεων και συντελώντας στην κοινωνικοποίηση και την ανάπτυξη αυτό-συναισθήματος και αυτό-πεποίθησης. Επισημαίνεται επίσης ότι θετικά είναι τα αποτελέσματα της αξιοποίησης του υπολογιστή και των νέων τεχνολογιών στην προσχολική εκπαίδευση, με την προϋπόθεση να ενσωματώνονται στην καθημερινή εκπαιδευτική διαδικασία, να χρησιμοποιείται κατάλληλο υλικό και λογισμικό για την ηλικία αυτή των παιδιών και να υπάρχει κατάλληλη και συνεχής επιμόρφωση, υποστήριξη και ενίσχυση των εκπαιδευτικών. Το κεφάλαιο 13 αναφέρεται στις παραδοσιακές διακρίσεις μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, ανδρών και γυναικών, αναφορικά με την ενασχόληση, τις επιδόσεις και το ενδιαφέρον τους για την τεχνολογία, τις φυσικές επιστήμες, τους υπολογιστές και τις επικοινωνίες που εξακολουθούν να υπάρχουν, αν και διαφαίνεται κάποια διάθεση για την αντιμετώπιση των ποικίλων διακρίσεων. Από την συγγραφέα διατυπώνεται η ελπίδα ότι η κατάσταση των κάθε λογής τέτοιων διακρίσεων σε βάρος των κοριτσιών και των γυναικών θα αρχίσει να συνειδητοποιείται πέρα από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη και στην Ελλάδα, ώστε να αρχίσει μια προσπάθεια εξάλειψής τους όπου κι αν αυτές αναφέρονται (γλώσσα, εικόνες των βιβλίων, καθημερινές διδακτικές πρακτικές των εκπαιδευτικών, κλπ.).
Το βιβλίο κλείνει με το τρίτο μέρος στο οποίο υπάρχουν τρία παραρτήματα σχετικά με την οργάνωση του λειτουργικού συστήματος του υπολογιστή, τον επεξεργαστή κειμένου και την γλώσσα Logo. Στο ίδιο μέρος υπάρχει μια πλούσια τρίγλωσση Ελληνική Αγγλική και Γαλλική βιβλιογραφία που καλύπτει και τους πλέον απαιτητικούς αναγνώστες.      

Συνοψίζοντας και ολοκληρώνοντας την παρουσίαση του βιβλίου το πρώτο μέρος του κατορθώνει να δώσει μια λιτή και περιεκτική τεχνικού τύπου παρουσίαση της ιστορίας των υπολογιστών, της πληροφορικής και των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών, ενώ το δεύτερο παρουσιάζει και αναλύει, με τρόπο ουσιαστικό και κατανοητό από την κάθε κατηγορία αναγνώστη, τις διάφορες όψεις σχετικά με την εισαγωγή, χρήση και αξιοποίηση του υπολογιστή, της ψηφιακής τεχνολογίας και των ποικίλων εφαρμογών τoυς στην εκπαίδευση, με στόχο την αποτελεσματική διδασκαλία και μάθηση. Οι γνώσεις που παρέχει κυρίως στο δεύτερο μέρος του αποτελούν κατά την γνώμη μας απαραίτητα στοιχεία επιστημονικού και τεχνολογικού αλφαβητισμού στην εποχή μας που χαρακτηρίζεται και ως εποχή της Κοινωνίας της Πληροφορίας, της Γνώσης και της Μάθησης. Στην Κοινωνία αυτήν όπου οι «νέοι άνθρωποι» όλων των ηλικιών βρίσκονται αντιμέτωποι με τους υπολογιστές στις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές αλλά και πολιτισμικές τους δραστηριότητές τους είναι ποια αδύνατο να μην δεχτούν την προσφορά των νέων τεχνολογιών σχετικά με τους νέους τρόπους πληροφόρησης, μάθησης, εργασίας και επικοινωνίας που απλόχερα προσφέρουν.

Διονύσης Βαβουγιός
Ιούνιος 2004







Το άρθρο αυτό προέρχεται από www.epyna.eu
http://www.epyna.eu

Το URL της ιστορίας αυτής είναι ο εξής
http://www.epyna.eu/modules.php?name=News&file=article&sid=1343