Χριστόφορος βαμβακούσης 3parar-ekfe@dide.kyk.sch.gr
Υπεύθυνος ΕΚΦΕ Θήρας
Απαραίτητος εξοπλισμός
1) Φαρμακείο (Βλέπε Παράρτημα 1)
2) Πυροσβεστήρας ( CO2)
3) Κουβέρτα Πυρόσβεσης
4) Βρεγμένη πετσέτα
• ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗ
Υγρά που αναφλέγονται εύκολα όπως : Αιθέρας, Αιθανόλη, Διθειάνθρακας, Ακετόνη, Βενζίνη πρέπει να φυλάγονται μακριά από γυμνές φλόγες, εστίες θέρμανσης, ηλεκτρικούς σπινθήρες, θερμές επιφάνειες. Αν χρειαστούν θέρμανση αυτή θα πρέπει να γίνεται ΠΑΝΤΑ ΣΕ ΥΔΑΤΟΛΟΥΤΡΟ και ΟΧΙ σε γυμνή φλόγα.
Οξειδωτικές ουσίες όπως: KMnO4, H2O2 πρέπει να φυλάγονται μακριά από γυμνές φλόγες, εστίες θέρμανσης, ηλεκτρικούς σπινθήρες. Το ίδιο ισχύει για τα αέρια και τα υγροποιημένα αέρια που καίγονται στον αέρα π.χ. Προπάνιο, Βουτάνιο.
Ο Φώσφορος αναφλέγεται στον αέρα γι αυτό διατηρείται μέσα σε νερό και ΚΟΒΕΤΑΙ ΜΕΣΑ ΣΕ ΝΕΡΟ. Υπολείμματα και αντικείμενα που ήρθαν σε επαφή με αυτόν ΞΕΠΛΕΝΟΝΤΑΙ ΚΑΛΑ πριν πεταχτούν σε δοχείο απορριμμάτων.
Το Κάλιο και το Νάτριο αναφλέγονται μόλις έρθουν σε επαφή με το νερό και την υγρασία του αέρα. Διατηρούνται ΠΑΝΤΑ μέσα σε πετρέλαιο και κόβονται σε ΣΤΕΓΝΟ διηθητικό χαρτί με ΣΤΕΓΝΟ μαχαίρι. Το χαρτί πρέπει να βραχεί με νερό πριν πεταχτεί στο δοχείο απορριμμάτων.
Τα θερμαντικά μέσα πρέπει να λειτουργούν στην χαμηλότερη δυνατή θερμοκρασία και ΜΟΝΟ ΣΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ - ΠΑΝΤΑ ΕΛΕΓΧΟΥΜΕ ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑ ΚΛΕΙΣΜΕΝΑ ΤΕΛΕΙΩΝΟΝΤΑΣ.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
1. Απομακρύνουμε όλες τις εύφλεκτες χημικές ουσίες και σταματάμε τυχόν διαρροή αερίου 2. Αν η φωτιά είναι μικρή αντιμετωπίζεται με βρεγμένη πετσέτα ή κουβέρτα πυρόσβεσης και νερό 3. Σε μεγαλύτερες πυρκαγιές χρησιμοποιούμε πυροσβεστήρα αφρού CO2
• ΕΚΡΗΞΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗ
Χλωρικά άλατα, NαClO3 ή ΚClO3, Υπερχλωρικό οξύ ή άλατα του (ΝΗ4)2 Cr2O7 προκαλούν εύκολα εκρήξεις όταν: α) θερμαίνονται, β) έρθουν σε επαφή με ισχυρά οξέα ( ελευθερώνεται Ο2), γ) έρθουν σε επαφή με οργανικές ουσίες (ζάχαρη, αλκοόλη, λίπη, άλατα). Αρα πρέπει :
Να διατηρούνται μακριά από γυμνές φλόγες και ηλεκτρικούς σπινθήρες.
Να αποφεύγεται η τριβή και η κρούση τους.
Να αποφεύγεται η επαφή τους με άνθρακες, οργανικές ουσίες και ισχυρά οξέα.
Να προστατεύονται από τις ηλιακές ακτίνες.
Να χρησιμοποιούνται σε μικρές ποσότητες.
Να μην τοποθετούνται σε φιάλες με γυάλινα εσμυρισμένα πώματα ή φιάλες που βιδώνουν.
Εκρηκτικά μίγματα δημιουργούνται με : αέρα - υδρογόνο, αέρα -ακετυλένιο, αέρα - υδρογονάνθρακες. Αρα πρέπει:
Μακριά από φλόγες και ηλεκτρικούς σπινθήρες.
Προσοχή στις διαρροές, χρήση - παραγωγή μικρών ποσοτήτων
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Δεν υπάρχει χρόνος. Άρα βλέπε πρόληψη.
• ΘΕΡΜΙΚΑ EΓΚΑΥΜΑΤΑ ΠΡΟΛΗΨΗ
Όργανα που χρησιμοποιούνται για θέρμανση αντιδραστηρίων πρέπει να πιάνονται με λαβίδες και με μικρές πετσέτες και να είναι εξωτερικά τελείως στεγνά.
Κατά την θέρμανση υγρών σε δοκιμαστικό σωλήνα α)Το στόμιο πρέπει να είναι στραμμένο μακριά από τον πειραματιστή και τους μαθητές β) Η θέρμανση ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΠΥΘΜΕΝΑ αλλά λίγο κάτω από την επιφάνεια του υγρού με ταυτόχρονη ανακίνηση.
Αμέσως μετά την θέρμανση, τα θερμά όργανα τοποθετούνται σε άκαυστες επιφάνειες.
O λευκός φωσφόρος προκαλεί οδυνηρά θερμικά εγκαύματα επειδή αυτοαναφλέγεται. ΠΡΟΣΟΧΗ στον χειρισμό του ( Βλέπε πυρκαγιές).
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Πλύση με αιθανόλη ή με διάλυμα πικρικού οξέος και επάλειψη με ειδική αλοιφή. Αν δεν υπάρχουν τα παραπάνω διαβρέχουμε το έγκαυμα με νερό.
• ΧΗΜΙΚΑ ΕΓΚΑΥΜΑΤΑ ΠΡΟΛΗΨΗ
Οξέα όπως HCl, HNO3, πυκνό CH3COOH, H2SO4 τα χρησιμοποιούμε σε μικρές ποσότητες φορώντας γάντια. Η αναρρόφησή τους γίνεται πάντα με πουάρ και η αραίωσή τους γίνεται ΠΑΝΤΑ με σταδιακή προσθήκη (σταγόνα – σταγόνα) του ΟΞΕΟΣ στο ΝΕΡΟ και ΠΟΤΕ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ και ταυτόχρονη ανάδευση. (Λόγω της ισχυρά εξώθερμης αντίδρασης υπάρχει κίνδυνος εκτίναξης σταγονιδίων του οξέος)
Πυκνά αλκαλικά διαλύματα ( NaOH,KOH) προκαλούν εγκαύματα στο δέρμα (σε μορφή τήγματος είναι πιο επικίνδυνα).
Χημικά εγκαύματα προκαλούν και οι παρακάτω ουσίες: AgNO3 (μαύρα εγκαύματα) , φαινόλη (C6H5OH) (λευκά εγκαύματα), Ιώδιο. Αρα πρέπει:
Να γνωρίζουμε τις βασικές ιδιότητες των αντιδραστηρίων.
Να χρησιμοποιούμε μικρές ποσότητες με μεγάλη προσοχή.
Να τα τοποθετούμε για χρήση και μεταφορά σε πλαστικά σταγονομετρικά φιαλίδια 100 η 200 ml ( ΠΑΝΤΑ ΜΕ ΕΤΙΚΕΤΕΣ).
Να φυλάσσουμε τις γυάλινες φιάλες σε χαμηλά , καλά στερεωμένα
και ασφαλισμένα ράφια.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Σε περίπτωση χημικού εγκαύματος: Ξεπλένουμε αμέσως με άφθονο νερό και στη συνέχεια :
1) Αν έπεσε ΟΞΥ ,πλένουμε με διάλυμα NaHCO3 5% η με κορεσμένο διάλυμα σόδας Na2CO3 .
2) Αν έπεσε BΑΣΗ πλένουμε με διάλυμα βορικού οξέος H3BO3 5%.
( Το βορικό οξύ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για πλύσεις στόματος και ματιών)
• ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗ
Μπορεί να προκληθεί δηλητηρίαση μετά από εισπνοή η κατάποση των παρακάτω ουσιών : ΑΜΜΩΝΙΑ - NH3 (g) (aq)
ENΩΣΕΙΣ : Ba , Co , -CN ,Pb
OΞΕΑ (γενικά ,ατμοί HNO3, ατμοί πυκνού CH3COOH , HCl)
ΚΑΥΣΤΙΚΑ ΑΛΚΑΛΙΑ
ΒΡΩΜΙΟ – ΙΩΔΙΟ
ΜΕΘΑΝΟΛΗ – CH3OH
ΑΕΡΙΑ ( Cl2 , CO ,SO2 ,Nx0y κ.ά.)
Αρα πρέπει:
Να διαβάζουμε τις ετικέτες (ενδείξεις κινδύνων – οδηγίες χρήσης).
Να γίνονται σε απαγωγό αερίων η σε ανοιχτό χώρο τα πειράματα στα οποία παράγονται επικίνδυνα αέρια.
Να ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΧΘΕΙ ΜΕΓΑΛΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΑΕΡΙΟΥ ΧΛΩΡΙΟΥ.( Συνήθως με επίδραση HCI σε πυρολουσίτη MnO2, ή με επίδραση πυκνού ΗCI σε χλωρίνη. Για τη δέσμευση του αερίου χλωρίου από τον αέρα κλειστού χώρου ανοίγεται μια φιάλη με αμμωνία ).
Να ΜΗΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΙΩΔΙΟ ΑΝ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΑΘΗΤΗΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ .
Να μην μυρίζουμε απευθείας ατμούς χημικών ουσιών. (Δημιουργούμε ελαφρό ρεύμα αέρα και ατμών με το χέρι μας προς την μύτη μας).
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Α. Σε περίπτωση εισπνοής δηλητηριωδών αερίων:
1. Μεταφέρουμε το άτομο που προσβλήθηκε σε ανοιχτό χώρο.
2. Χορηγούμε οξυγόνο.
3. Καλούμε γιατρό. ΤΗΛ. ΤΟΠΙΚΟΥ Κ.Υ. : ………………
4. Ζητάμε οδηγίες από το Κέντρο Δηλητηριάσεων Αθηνών
ΤΗΛ. Κ.Δ.Α. 010 7793777
Αν οι ατμοί είναι όξινοι ενδείκνυται ελαφρά εισπνοή αμμωνίας.
Β. Σε περίπτωση κατάποσης χημικών ουσιών:
1. Καλούμε γιατρό.
2. Ζητάμε οδηγίες από το Κέντρο Δηλητηριάσεων Αθηνών
3. ΑΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΙΓΟΥΡΟΙ για το είδος της χημικής ουσίας ,ΑΝ διαθέτουμε τα αντίδοτα και ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ την χρήση τους εφαρμόζουμε τις οδηγίες «ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ» που υπάρχουν στο Παράρτημα 2.
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΑΤΥΧΗΜΑΤΩΝ

Στο Εργαστήριο να μην τοποθετούμε βαριά αντικείμενα σε υψηλά σημεία ( π.χ. στο πάνω μέρος των οργανοθηκών).
Ποτέ δεν πρέπει να μένουν οι μαθητές στο χώρο του εργαστηρίου χωρίς την παρουσία του καθηγητή.
Να γνωρίζουμε που βρίσκεται ο πυροσβεστήρας και πως να τον χρησιμοποιούμε.
Να διατηρούμε ενημερωμένο φαρμακείο και να ενημερωνόμαστε για τη χρήση του.
Οι μθητές δεν πρέπει να έχουν πρόσβαση ή να χρησιμοποιούν επικίνδυνες ουσίες ( Πυκνά οξέα ή βάσεις, εύφλεκτες ουσίες, κ.α.).
Οι μαθητές να μην κάθονται πιο χαμηλά από δοχεία που θερμαίνονται ή περιέχουν επικίνδυνες ουσίες.
Οι μαθητές οφείλουν να φορούν πάντα γυαλιά προστασίας και να έχουν τα μαλλιά τους δεμένα.
Η χρήση εργαστηριακής μπλούζας είναι επιθυμητή.
Δεν συνίσταται η χρήση φακών επαφής μέσα στο εργαστήριο.
Πλένουμε τα χέρια μας πριν και μετά την εκτέλεση εργαστηριακής άσκησης και καλύπτουμε με επίδεσμο πληγές που τυχόν υπάρχουν.
ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ : ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΕΚΤΕΛΟΥΜΕ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΙΚΡΗ ΥΠΟΨΙΑ ΟΤΙ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚΗ ΜΑΣ.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1
ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ
Απαραίτητα είδη
επίδεσμοι-αντίδοτα δηλητηριάσεων-λευκοπλάστης-σπρέϊ ή αλοιφές για εγκαύματα-αποστειρωμένο βαμβάκι-διάλυμα ιωδίου-αυτοκόλλητοι επίδεσμοι διαφόρωνμεγεθών- μερκουριοχρώμ-οινόπνευμα-αντισηπτικά διαλύματα-
οξυζενέ-κολλύρια βορικού οξέος.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2
ΔΗΛΗΤΗΡΙΑ ΑΝΤΙΔΟΤΑ - ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Αμμωνία – Καυστικά αλκάλια: Χορηγείται διάλυμα οξικού οξέος, 10% κ.ο.
Ανιλίνη (εισπνοή ατμών): Εισπνοή καθαρού αέρα ή οξυγόνου
Ενώσεις αντιμονίου: Πλύση στομάχου με διάλυμα ταννίνης 5-10% κ.ο.
Ενώσεις αρσενικού: Πλύση στομάχου και άμεση ιατρική περίθαλψη
Ενώσεις βαρίου: Πλύση στομάχου με διάλυμα θειϊκού μαγνησίου
Βενζίνη(εισπνοή ατμών): Βαθιές εισπνοές καθαρού αέρα
Βρώμιο (εισπνοή ατμών): Εισπνοή καθαρού αέρα. Πλύση στομάχου με αραιό διάλυμα ΝαΗCΟ3
Θειϊκό οξύ: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η πλύση στομάχου. Χορηγείται γάλα ή σαπωνούχο νερό ή λάδι ή μαγνησία (MgO)
Ιώδιο: Πλύση στομάχου με αμυλούχο διάλυμα
Κυανιούχο κάλιο: Πλύση με διάλυμα θειοθειϊκού νατρίου 3% ή με διάλυμα οξυζενέ 2% ή διάλυμα ΚΜnO4 2%. Όταν ο ασθενής βρίσκεται σε κωματώδη κατάσταση γίνεται ενδοφλέβια ένεση 100-200ml διαλύματος κυανού του μεθυλενίου
Ενώσεις μολύβδου: Πλύση με διάλυμα θειϊκού νατρίου ή μαγνησίου
Μονοξείδιο του άνθρακα: Εισπνοή καθαρού αέρα
Νιτρικό οξύ: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η πλύση στομάχου. Χορηγείται μαγνησία ή σαπωνούχο νερό ή κιμωλία
Νιτρικός άργυρος: Πλύση στομάχου με διάλυμα ΝαCl ή με λευκοματούχο διάλυμα (ασπράδια αυγού σε νερό)
Οξικό οξύ: Πλύση στομάχου με θειϊκό μαγνήσιο ή σαπωνούχο νερό ή με σκόνη κιμωλίας ή ΝαΗCΟ3
Ενώσεις υδραργύρου: Εμετικά ή πλύση με λευκοματούχο διάλυμα
Υδρόθειο: Εισπνοή καθαρού αέρα ή αφαίμαξη ή μετάγγιση ορού
Υδροχλώριο: ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η πλύση στομάχου. ΟΧΙ διάλυμα ΝαΗCO3. Μαγνησία ή γάλα
Θειϊκός χαλκός: ΟΧΙ λιπαρές ουσίες όπως γάλα. Πλύση του στομάχου με λευκοματούχο νερό
Χλώριο: Εισπνοή αέρα και ατμών μικρής ποσότητας αμμωνίας